زینک
زینک؛ تقویتکننده سیستم ایمنی
زینک (روی) از بسیاری از عملکردهای بدن ما پشتیبانی میکند؛ مهمتر از همه، از سیستم ایمنی و توانایی آن برای مقابله با عفونتهای ویروسی. همچنین در سلامت پوست و ترمیم زخم، عملکرد تیروئید، حس چشایی و بویایی، بینایی، خلقوخو، انعقاد خون، تنظیم قند خون، کاهش استرس اکسیداتیو، فعالسازی تولید BDNF (فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز؛ چیزی شبیه «کود معجزهآسای مغز»)، کاهش التهاب مغز، تقسیم سلولی و بسیاری از فرایندهای دیگر نقش دارد. زینک با فعال کردن گلبولهای سفید مانند سلولهای T به بدن کمک میکند با عوامل بیماریزا مقابله کند.
نکته جالب این است که بدن نمیتواند زینک را برای مدت طولانی ذخیره کند و بنابراین باید بهصورت روزانه از طریق رژیم غذایی، با مصرف مواد غذایی سرشار از زینک، یا در صورت نیاز از طریق مکمل دریافت شود. مواد غذایی مانند مارچوبه، اسفناج، تخمه کدو، مغزها، غذاهای دریایی و حبوبات حاوی زینک هستند. مشکل اینجاست که بسیاری از ما روزانه به اندازه کافی از این مواد غذایی مصرف نمیکنیم و متأسفانه سطح زینک بدن نیز معمولاً بهطور روتین بررسی نمیشود.
زینک به شکل یون وجود دارد و محلول در چربی نیست؛ بنابراین نمیتواند بهتنهایی از غشای چرب سلول عبور کند. عفونتهای ویروسی در فضای داخل سلولی اتفاق میافتند و ما به زینک در داخل سلول نیاز داریم. زینک بهتنهایی نمیتواند مانع عفونت ویروسی شود و برای ورود مؤثرتر به سلول به مولکولهای انتقالدهندهای به نام یونوفور (Ionophore) نیاز دارد.
برخی ترکیبات طبیعی که بهعنوان یونوفور زینک مطرح شدهاند، شامل عصاره چای سبز، کورکومین و کوئرستین هستند. داروی تجویزی کلروکین (HCQ) نیز در این متن بهعنوان یک یونوفور مطرح شده است. کوئرستین را میتوان بهصورت مکمل مصرف کرد یا آن را در مواد غذایی مانند سبزیجات برگسبز، پیاز، انواع توتها، تمشک و سیب یافت.
مقدمهای کوتاه درباره زیستشناسی سلولی
DNA ما در هسته سلول قرار دارد و ژنها، نقشه ساخت و اطلاعات زیستی بدن را در خود حمل میکند؛ میتوان آن را مانند یک «فلشمموری زیستی» در نظر گرفت که اطلاعات ژنتیکی را از نسلی به نسل دیگر منتقل میکند. DNA از دو رشته پلینوکلئوتیدی تشکیل شده که به شکل مارپیچ در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
RNA در هسته ساخته میشود و سپس به سیتوپلاسم منتقل میشود. RNA در مقایسه با DNA ساختار کوتاهتر و ناپایدارتری دارد و برخلاف DNA، معمولاً تکرشتهای است. RNA اطلاعات ژنتیکی موجود در DNA را برای تولید پروتئینها منتقل و پردازش میکند.
سه نوع اصلی RNA عبارتاند از:
- RNA پیامرسان (mRNA): در فرایندی به نام رونویسی، بخشی از کد ژنتیکی را از DNA کپی میکند و آن را به کارخانههای سلولی، یعنی ریبوزومها، میرساند تا بر اساس این دستورالعمل پروتئین تولید شود.
- RNA انتقالدهنده (tRNA): دستورالعملهای رمزگذاریشده توسط mRNA را دریافت میکند و اسیدهای آمینه را به ریبوزومها میرساند.
- RNA ریبوزومی (rRNA): یکی از اجزای اصلی ریبوزوم است و نقش مهمی در فرایند تولید پروتئین دارد.
ویروس کرونا، زینک و تکثیر ویروس
ویروس کرونا ژنومی از جنس RNA دارد که از برخی جهات به RNA موجود در سیتوپلاسم سلولهای ما شباهت دارد. هنگامی که ویروس وارد سلول میشود، فرایندهایی را به کار میاندازد که باعث تکثیر RNA ویروسی و تولید ویروسهای بیشتری میشوند.
در این متن توضیح داده شده که زینک میتواند در شرایط آزمایشگاهی فعالیت برخی آنزیمهای مرتبط با تکثیر ویروس را مهار کند. همانطور که گفته شد، زینک نمیتواند بهسادگی از غشای سلول عبور کند و برای ورود به سلول، وجود مولکولهای یونوفور میتواند اهمیت داشته باشد.
با افزایش غلظت زینک در داخل سلول، زینک میتواند در شرایط آزمایشگاهی فعالیت برخی آنزیمهای ویروسی و فرایند تکثیر ویروس را مهار کند.
در متن اصلی، کلروکین (HCQ) به دلیل ویژگی یونوفوری آن بهعنوان عاملی برای افزایش ورود زینک به داخل سلول مطرح شده است و این موضوع بهعنوان یکی از دلایل احتمالی مفید بودن آن در درمان بیماران مبتلا به کووید-۱۹ بیان شده است.
مکملهای زینک
برخی از انواع رایج مکملهای زینک شامل زینک استات، زینک سولفات و زینک گلوکونات هستند.
در متن اصلی پیشنهاد شده است که در مراحل ابتدایی بیماری یا بهعنوان اقدام پیشگیرانه، از کوئرستین برای افزایش جذب زینک از طریق رژیم غذایی یا مکمل استفاده شود.
با این حال، توجه داشته باشید که بخشهایی از این متن درباره کوئرستین، یونوفورها، کلروکین/هیدروکسیکلروکین و درمان یا پیشگیری از کووید-۱۹ بیانگر ادعاهایی هستند که لزوماً با شواهد پزشکی امروزی همخوان نیستند؛ بنابراین نباید این متن را بهعنوان توصیه درمانی یا پیشگیری پزشکی در نظر گرفت.
سطح پایین زینک و کووید-۱۹
برخی مطالعات مشاهدهای نشان دادهاند که بیماران مبتلا به کووید-۱۹ با سطح پایین زینک ممکن است در معرض خطر بیشتری برای پیامدهای نامطلوب قرار داشته باشند. متن اصلی چند مقاله پژوهشی را نیز برای مطالعه بیشتر معرفی کرده است.
منابع ذکرشده در متن:
- زینک فعالیت RNA پلیمراز کروناویروس و آرتریویروس را در شرایط آزمایشگاهی مهار میکند و یونوفورهای زینک تکثیر این ویروسها را در کشت سلولی متوقف میکنند:
مشاهده مقاله در PLOS Pathogens - کشف کمبود زینک در انسان: تأثیر آن بر سلامت و بیماری:
مشاهده مقاله در PubMed Central - کمبود زینک میتواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل کند — مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH):
مشاهده صفحه NIH درباره زینک - ECCVID 2020: ارتباط سطح پایین زینک پلاسما با افزایش خطر مرگ در بیماران مبتلا به کووید-۱۹:
مشاهده مقاله ECCVID 2020